SAVOL-JAVOBLAR » OzKUF Navoiy viloyat Kengashi

MEHNAT MUNOSABATLARIGA OID

  • Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish qanday tashkil qilinadi?

    Ozbekiston Respublikasining Mehnatni muhofaza qilish togrisidagi qonunining 12-moddasiga muvofiq, Ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshiruvchi, xodimlarining soni ellik kishi va undan ortiq bolgan har bir tashkilotda mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishini taminlash, ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish maqsadida mehnatni muhofaza qilish xizmati tashkil etiladi yoki mehnatni muhofaza qilish boyicha tegishli tayyorgarlikka ega bolgan mutaxassis lavozimi joriy etiladi. Ellikta va undan ortiq transport vositasi mavjud bolgan tashkilotda yol harakati xavfsizligi xizmati ham tashkil etiladi yoki yol harakati xavfsizligi boyicha mutaxassis lavozimi joriy etiladi.
    Xodimlarining soni ellik nafardan kam bolgan tashkilotda mehnatni muhofaza qilish xizmatini tashkil etish yoki mehnatni muhofaza qilish boyicha mutaxassis lavozimini joriy etish togrisidagi qaror ish beruvchi tomonidan mazkur tashkilot faoliyatining oziga xos xususiyati hisobga olingan holda qabul qilinadi.
    Mehnatni muhofaza qilish xizmati va yol harakati xavfsizligi xizmati tashkilotning mustaqil tarkibiy bolinmalari bolib, ular bevosita tashkilot rahbariga boysunadi.
    Mehnatni muhofaza qilish xizmati mutaxassislari mehnatni muhofaza qilish qoidalari va normalariga barcha xodimlar tomonidan rioya etilishini nazorat qilish, tarkibiy bolinmalarning rahbarlariga aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish togrisida ijro etilishi majburiy bolgan korsatmalar berish, shuningdek mehnatni muhofaza qilish masalalari boyicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar va normativ-huquqiy hujjatlar talablarini buzayotgan shaxslarni javobgarlikka tortish togrisida tashkilot rahbariga taqdimnomalar kiritish huquqiga ega.
    Mehnatni muhofaza qilish xizmatining vazifalari mehnatni muhofaza qilish sohasidagi xizmatlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan shartnoma asosida amalga oshirilishi mumkin.

  • Mehnat sharoitlari boyicha ish orinlarini attestatsiyadan otkazish qanday maqsadda amalga oshiriladi?

    Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 15 sentyabrdagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan Ish orinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunalarning jarohatlash xavfliligi yuzasidan attestatsiyadan otkazish tartibi togrisidagi Nizomga muvofiq, attestatsiya fuqarolarning mehnatni muhofaza qilish boyicha normalar, qoidalar va yoriqnomalar talablariga javob beradigan sogligi va mehnatning xavfsiz shart-sharoitlariga bolgan konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshirish maqsadida ish orinlaridagi mehnat sharoitlarini baholash hamda noqulay, zararli va (yoki) xavfli ishlab chiqarish omillarini aniqlash uchun otkaziladi.

  • Boquvchisi vafot etganligi munosabati bilan zararni undirish huquqiga ega bolgan shaxslarga ish beruvchi zararni qanday tartibda tolaydi?

    Vazirlar Mahkamasining 2005 yil 11 fevraldagi 60-son qarori bilan tasdiqlangan Xodimlarga ularning mehnat vazifalarini bajarish bilan bogliq holda jarohatlanishi, kasb kasalliklariga chalinishi yoki salomatlikning boshqa xil shikastlanishi tufayli yetkazilgan zararni tolash Qoidalariga muvofiq,boquvchisi vafot etganligi munosabati bilan zararni undirish huquqiga ega bolgan shaxslarga ish beruvch vafot etganning kamida oltita ortacha yillik ish haqining ushbu shaxslar soniga bolingan summasida bir yola beriladigan nafaqa tolaydi. Vafot etgan shaxsning ortacha oylik ish haqi (daromadi)ni yetmish ikkiga kopaytirish yoli bilan aniqlanadi.

  • Jabrlanuvchining mehnat jarohati tufayli mehnatga layoqatsizlik darajasi kim tomonidan belgnilanadi?

    Jabrlanuvchining mehnat jarohati tufayli mehnatga layoqatsizlik darajasi Tibbiy-mehnat espertizasi (TMEK) tomonidan belgilanadi.
    Kasb boyicha mehnatga layoqatsizlik darajasini belgilash bilan bir vaqtda, TMEK asoslari mavjud bolganda, nogironlikning tegishli guruhi belgilanadi hamda jabrlanuvchining qoshimcha yordam turlariga bolgan muhtojligi aniqlanadi.

  • Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa nima?

    Xodimning ish beruvchining hududida ham, uning tashqarisida ham oz mehnatt vazifalarini bajarish bilan bogliq holda, shu jumladan ish beruvchi tomonidan berilgan transportda ish joyiga kelayotgan yoki qaytayotgan vaqtida mehnatda mayib bolishiga yoki sogligining boshqacha tarzda shikastlanishiga olib kelgan va hodimni boshqa ishga otkazish zaruratiga, u kasbga oid mehnat qobiliyatini vaqtincha yeki turgun yoqotishga yoxud vafot etishiga sabab bolgan xodisa xisoblanadi.

  • Mehnat jarohatlari tufayli qilingan qoshimcha xarajatlarni jabrlanuvchiga tolash turlari?

    Vazirlar Mahkamasining 2005 yil 11 fevraldagi 60-son qarori bilan tasdiqlangan Xodimlarga ularning mehnat vazifalarini bajarish bilan bogliq holda jarohatlanishi, kasb kasalliklariga chalinishi yoki salomatlikning boshqa xil shikastlanishi tufayli yetkazilgan zararni tolash Qoidalariga muvofiq yetkazilgan zarar uchun javobgar bolgan ish beruvchi jabrlanuvchiga, ortacha oylik ish haqi (daromadi)dan tashqari, mehnat jarohati tufayli qilingan qoshimcha xarajatlarni ham tolashga majburdir. Tolanadigan bunday xarajatlarga davolash, protezlash, qoshimcha ovqatlanish, dori-darmonlar sotib olish, sanatoriya-kurortda davolanish, shu jumladan jabrlanuvchining davolanadigan joyga borish va kelish yol xarajatlari, zarur hollarda esa shuningdek ozganing parvarishiga muhtoj bolganda, kuzatib boruvchi shaxsning ham yol xarajatlari, maxsus transport vositalarini sotib olish va boshqa turli yordam xarajatlari, agar u TMEK tomonidan yordamning ushbu turlariga muhtoj deb topilgan bolsa va ularni tegishli tashkilotlardan bepul olish huquqi bolmasa, shuningdek jabrlanuvchi bilan ish beruvchi ortasida zararni tolash boyicha bahs paydo bolganda hamda bahs jabrlanuvchi foydasiga hal bolgan hollarda advokat yollash uchun qilingan xarajatlar kiradi. Dori-darmonlar sotib olish uchun qilingan xarajatlar davolovchi shifokor tomonidan yozib berilgan belgilangan shakldagi retsept hamda pul tolanganligi togrisidagi chek taqdim etilganda ish beruvchi tomonidan jabrlanuvchiga tolanadi.

  • Kasb kasalligi nima?

    >Xodimning unga zararli ishlab chiqarish omili yoki xavfli ishlab chiqarish omili tasiri natijasida yuzaga kelgan va unga kasbga oid mehnat qobiliyatini vaqtincha yoxud turgun yoqotishga sabab bolgan otkir yoki surunkali kasalligiga aytiladi.

  • Ishlayotgan I- va II -guruh nogironlariga qanday imtiyozlar mavjud?

    Ozbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksi 116-135-143-144-220-moddalariga muvofiq:
    I va II guruh nogironlariga mehnatga haq tolash kamaytirilmagan holda ish vaqtining haftasiga ottiz olti soatdan oshmaydigan qisqartirilgan muddati belgilanadi.
    I va II guruh nogironlariga ottiz kalendar kundan kam bolmagan muddat bilan yillik uzaytirilgan asosiy tatil beriladi.
    Nogironlarni tungi vaqtdagi ishlarga, shuningdek ish vaqtidan tashqari ishlarga va dam olish kunlaridagi ishlarga jalb qilishga ularning roziligi bilangina, basharti ular uchun bunday ishlar tibbiy tavsiyalarda taqiqlanmagan bolsa, yol qoyiladi.

  • Ish beruvchi qanday toifadagi ishchilarga dastlabki tarzda va keyinchalik vaqti-vaqti bilan tibbiy korikdan otkazishni tashkillashtirishi shart?

    Ozbekiston Respublikasi Mehnatni muhofaza qilish togrisidagi qonuni 24-moddasiga muvofiq ish beruvchi on sakkiz yoshga tolmagan shaxslarning va umumiy belgilangan pensiya yoshiga yetgan shaxslarning, nogironlarning shuningdek bir qator kasblar va ishlab chiqarishlar xodimlarining Ozbekiston Respublikasi Sogliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilangan tartibda dastlabki tarzda (ishga kirayotganda) va davriy (mehnat faoliyati davomida) majburiy tibbiy korklardan otkazilishini tashkil etish shart.

  • Mehnatni muhofaza qilish boyicha yol yoriqlar berish qaysi xujjat asosida qanday amalga oshiriladi?

    Ozbekiston Respublikasi Adliya vazirligining 1996 yil 14-avgustdagi 272-son bilan royxatga olingan Mehnatni muhofaza qilish boyicha oquv tashkil qilish va bilimlarini tekshirish togrisida nizomga asosan.

SOGLOMLASHTIRISHGA OID

IJTIMOIY HIMOYA MASALALARI

  • Kasaba uyushmalari nima uchun kerak?

    Kasaba uyushmalari xodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etadilar hamda himoya qiladilar.

  • Kasaba uyushmalari qanaka faoliyat yonalishlarida oz faoliyatlarini olib boradilar?

    Ijtimoiy hamkorlik asosida huquqiy himoya, ijtimoy himoya, mehnatni muhofaza qilish, madaniy-marifiy hamda sport va soglomlashtirish.

  • Tashkilotimizda jamoa shartnomasi tuzilmagan, men kasaba uyushma raisi sifatida jamoa shartnomasini tuzish tashabbusi bilan chiqishim mumkinmi?

    Mehnat kodeksining 23-moddasi birinchi qismiga kora, xodimlarning vakillik organlari muzokaralar olib borish, jamoa shartnomalari va kelishuvlari tuzish, ularning bajarilishini tekshirib turish, ish beruvchiga korxonada mehnat togrisida normativ hujjatlar tayyorlash yuzasidan takliflar kiritishga haqlidir.Mehnat kodeksining 177-moddasi birinchi qismiga kora, ish beruvchi Mehnat kodeksiga muvofiq jamoa shartnomalarni tuzishi shart.

  • Agar korxona, tashkilot, muassasada kasaba uyushmasi tashkiloti bolmasa u qanday tuziladi?

    Siz mehnat qilayotgan korxona, tashkilot, muassasada kasaba uyushmasi tashkiloti bolmasa, kamida 5 nafar hamkasblaringiz bilan birgalikda uni tashkil etishingiz mumkin. Buning uchun qaysi tarmoq kasaba uyushmasiga kirmoqchi bolsangiz osha tarmoq kasaba uyushmasining ustavi bilan tanishib chiqing. Shundan song korxona (tashkilot, muassasa) mehnat jamoasining umumiy yigilishi (umumiy yigilish chaqirishning imkoni bolmagan yirik korxonalarda konferensiya) otkazilib, kasaba uyushmasi tashkilotini tuzish va qaysi tarmoq kasaba uyushmasi tizimiga kirish haqida qaror qabul qilinadi..Yigilish (konferensiyada) shuningdek:
    15 nafargacha kasaba uyushmasi azosini birlashtirgan boshlangich kasaba uyushmasi tashkilotida kasaba uyushmasi tashkilotchisi, uning orinbosari va gaznachi;
    15 va undan ortiq kasaba uyushmasi azolarini birlashtirgan boshlangich tashkilotda kasaba uyushmasi qomitasi va (agar boshlangich tashkilot alohida hisob raqamiga ega bolsa) taftish komissiyasi saylanadi. Boshlangich tashkilot tashkil etilgandan song on kun muddatda bu haqda qaysi tarmoq kasaba uyushmasiga kirilmoqchi bolsa, shu kasaba uyushmasining hududiy tashkilotiga (tuman, shahar kengashi, viloyat birlashgan qomitasiga), ular bolmagan taqdirda esa kasaba uyushmasi Respublika kengashiga xabar qilinadi. Boshlangich tashkilotning mazkur xati asosida kasaba uyushmasining yuqori tashkiloti boshlangich tashkilotni kasaba uyushmasi xizmatiga qabul qilish, uning hisob raqamini ochish va muhrini tayyorlash togrisida qaror qabul qiladi.

  • Jamoa shartnomalariga qanday tadbirlarni kiritish tavsiya etiladi?

    Jamoa shartnomasida bugungi kunda dolzarb bulgan tadbirlar kiritilmoqda. Unda faxriylarga, nogironlarga, kop bolali onalarga, farzandlari 3 yoshga tolgunga qadar bolgan onalarga moddiy yordam korsatish, korxonalar hisobidan xodimlar va ular oila azolarini dam oldirish va soglomlashtirish, ishlovchi ayollarga beriladigan tugishgacha va tugishdan keyingi haq tolanadigan tatillar kunini uzaytirish, bolalik ayollarning ish vaqtini qisqartirish, kam taminlangan oilalar farzandlari uchun oquv qurollari xarid qilish, baxtsiz xodisa bilan bogliq bir martalik nafaqalar miqdorini oshirish, koronavirus infeksiyasi va boshqalar. Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 12 sentyabrdagi 207 sonli qarori bilan tasdiqlangan Ishga qabul qilish uchun eng kichik yosh togrisidagi Konvensiyani hamda Bolalar mehnatining ogir shakllarini taqiqlash va yoq qilishga doir shoshilinch choralar togrisidagi Konvensiyani amalga oshirish boyicha Milliy harakatlar rejasining 21-bandini ijro etish maqsadida jamoa shartnomalariga yoshlarning, ayniqsa on sakkiz yoshdan kichik bolgan shaxslarning, huquqlari va qoshimcha kafolatlariga rioya qilinishini, shuningdek ularning ishlab chiqarishda ijtimoiy muhofazasi taminlanganligini kafolatlaydigan maxsus qoidalarni kiritish tavsiyasi berib borilmoqda.

  • Jamoa shartnomasi va kelishuvi nima?

    Mehnat kodeksining 29-moddasiga asosan jamoa shartnomasi-korxonada ish beruvchi bilan xodimlar ortasidagi mehnatga oid, ijtimoiy-iqtisodiy va kasbga oid munosabatlarni tartibga soluvchi normativ hujjat hisoblanadi.
    Mazkur moddaning 2-qismiga kora jamoa kelishuvi-muayyan kasb, tarmoq, hudud xodimlari uchun mehnat shartlari, ish bilan taminlash va ijtimoiy kafolatlar belgilash borasidagi majburiyatlarni oz ichiga oluvchi normativ hujjatdir deyilgan.
    Demak, asosiy farqlar borasida shunday xulosaga kelishimiz mumkin:
    - jamoa shartnomasida hujjatning qamrovi muayyan korxonaning ozinigina qamrab olsa;
    - jamoa kelishuvi kengroq doirani, yani muayyan kasb, tarmoq, hudud xodimlarni qamrab olishi, bir vaqtning ozida bir nechta korxonalarga tegishli bolishi mumkin.
    Jamoa shartnomasi nima?- Jamoa shartnomalari ish beruvchilar va xodimlar vakili bolmish kasaba uyushma qomitalari ortasida imzolangan muhim lokal hujjat bolib, ijtimoiy sheriklik asosida amalga oshiriladi.

  • Jamoa shartnomasi mazmuniga qanday masalalar kiritiladi?

    Ozbekiston Respublikasining Kasaba uyushmalari togrisidagi Qonunning 29-moddasiga muvofiq kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari, bolinmalari va boshlangich kasaba uyushmalari tashkilotlari manfaatlari ular tomonidan ifoda etilayotgan xodimlar nomidan jamoa muzokaralarini olib borishga, jamoa shartnomalari va kelishuvlarini tuzishga bolgan ustuvor huquqqa ega ekanligi belgilangan.

  • Tashkilotda jamoa shartnomasi hammaga zarurmi?

    Mamlakatimizda har yili oldingi yillar (3 yillik) uchun qabul qilingan jamoa shartnomasining joriy yilda bajarilishi yuzasidan mehnat jamoalarida majlis va konferensiyalar (umumiy yigilishi) bolib otadi.
    Ozbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining IV bobiga binoan jamoa shartnomalari va kelishuvlari xodimlar turmush darajasini oshirishning asosiy omillaridan biri hamda ularning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlari va mehnat sohasidagi huquqlarining himoyachisidir.

  • Nima uchun jamoa shartnomasi ish beruvchiga zarur?

    Kop tashkilotlarning rahbarlari, bazan xodimlari ham jamoa shartnomalari faqat yirik kompaniyalarga zarur, bunday hujjatdan foyda kam, deb hisoblaydilar. Biroq bunday xulosa notugri, Ish beruvchi ham bunday bitim qoidalaridan foyda olishi mumkin. Jamoa shartnomasining shartlarini bajara borib, xodimlar tosatdan biror-bir, masalan, ish haqini kuchiga ega bolgan xarajatlarni rejalashtirish uchun ham qulay.
    Bundan tashqari jamoa shartnomasini tuzish va muhokama qilish jarayonida ish beruvchi hamda xodimlar bir yoqadadan bosh chiqarib, bu hujjatni bevosita muloqot tartibida ishlab chiqishadi. Bu holat mehnat jamoasida ozaro hamkorlik va barkamol muhitni yaratadi hamda xodimlar tomonidan rahbarga nisbatan hurmat va ishonchni oshiradi.

  • Nima uchun jamoa shartnomasi xodimlar uchun zarur?

    Bugun jamoa shartnomalari orqali xodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlari va mehnat sohasidagi huquqlarini himoyalash, mehnatini muhofaza qilish, bandlikka komaklashish, mehnatga haq tolash, daromadlar va turmush darajasi, ijtimoiy kafolatlar, mehnatkashlar va ularning oila azolari manaviyatini yuksaltirish, soglomlashtirish, bosh vaqtlarini mazmunli tashkil etish kabi yonalishlardagi ishlar amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, jamoa shartnomalariga ishlayotgan pensioner, xotin-qizlar va yoshlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlari va mehnat sohasidagi huquqlari himoyasini kuchaytirishga oid yangi bolimlar kiritildi. Xodimlar uchun uning foydali jihati yaqqol korinadi. Zero ish beruvchi jamoa shartnomasida kopgina tartibga solinmagan masalalarni qayd etadi. Buning ustiga unda xodimlar uchun qoshimcha tolovlar va imtiyozlarning kafolatlari keltirigan.

  • Jamoa shartnomasiga oid qonun-qoidalar qanday meyoriy hujjatlarda belgilab berilgan?

    Jamoa shartnomasiga oid qonun-qoidalar Ozbkiston Respublikasi Mehnat kodeksi (3546-moddalar). Ozbekiston Respublikasining Kasaba uyushmalari togrisidagi qonunining-29 moddasida ham alohida belgilab boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda oz akini topgan.

YOSHLARGA OID

YURIDIK SOHAGA OID

  • Kasaba uyushmasiga qanday azo bolish mumkin?

    Kasaba uyushmasiga azo bolish ixtiyoriydir.
    Kasaba uyushmasi Ustavi talablarini tan oluvchi va bajaruvchi, azolik badallarini muntazam tolab boruvchi 18 yoshga tolgan har bir fuqaro kasaba uyushmasi azosi bolishi mumkin.
    Agar 16 yoshga tolgan fuqaro ish beruvchi bilan mehnat munosabatlarida bolsa yoki oquv yurtida tahsil olayotgan bolsa, kasaba uyushmasi azoligiga kirishi mumkin.
    Kasaba uyushmasi azoligiga qabul qilish va undan chiqish fuqaroning shaxsiy arizasiga binoan, kasaba uyushmasi guruhi, sex, boshlangich tashkiloti yigilishida amalga oshiriladi.
    Kasaba uyushmasi azoligiga qabul qilish va undan chiqish sanasi tegishli qaror qabul qilingan kundan hisoblanadi.
    Kasaba uyushmasiga qabul qilingan fuqaroga boshlangich tashkilotning kasaba uyushmasi qomitasi (tashkilotchisi) tomonidan yagona namunadagi azolik bileti beriladi.
    Kasaba uyushmasi tashkiloti bolmagan korxona, tashkilot, muassasa yoki boshqa ish joylarida xodimlar va oquvchilarni kasaba uyushmasi azoligiga qabul qilish kasaba uyushmalarining tuman (shahar) kengashlari rayosatlari, birlashgan kasaba uyushmasi qomitalari tomonidan amalga oshiriladi.
    Bir kasaba uyushmasidan boshqa kasaba uyushmasiga otganda, mehnat faoliyati vaqtincha yoxud butunlay toxtatilgan hollarda kasaba uyushmasi tashkiloti bilan aloqani uzmaslik va azolik badallarini tolab turish sharti bilan, kasaba uyushmasiga azolik saqlanib qolinadi.

  • Xodimlarga kasallik varaqasi uchun tol anadigan nafaqalar miqdori qanday?

    2002 yil 8 maydagi 1136-sonli nizomning 26-bandiga asosan vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi (kasallik nafaqasi) quyidagilarga ish stajidan qati nazar ish haqining 100 foizi miqdorida tolanadi:
    - ishlayotgan 1941 1945 yillardagi urush qatnashchilariga;
    - baynalminal jangchilarga va ularga tenglashtirilgan boshqa shaxslarga;
    - qaramogida 16 yoshga (oquvchilar 18 yoshga) yetmagan uch yoki undan ortiq bolalari bolgan xodimlarga;
    - Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini tugatishda qatnashgan xodimlarga;
    - Chernobil AESdagi avariya natijasida radioaktiv ifloslanish zonasidan evakuatsiya qilingan va kochirilgan, qon hosil qiluvchi organlar kasalliklari (otkir leykoz), qalqonsimon bez (adenoma, rak) va xavfli osmalar bilan bogliq kasalliklarga chalingan xodimlarga;
    - mehnatda mayiblanish va kasb kasalligi natijasida vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz bolgan xodimlarga.
    2002 yil 8 maydagi 1136-sonli nizomning 27-bandiga muvofiq ijtimoiy ahamiyatli kasalliklar, yani sil kasalligi, onkologiya kasalliklari, yangidan paydo boladigan xatarli osimtalar, jinsiy yol bilan otadigan kasalliklar, SPID, moxov (lepra) kasalligi va ruhiy kasalliklar boyicha hisobda turgan xodimlarga ish stajiga qarab kasallik nafaqasi quyidagi miqdorlarda tolanadi:
    - umumiy ish staji 8 yil va undan ortiq bolgan xodimlarga ish haqining 100 foizi miqdorida;
    - umumiy ish staji 5 yildan 8 yilgacha bolgan xodimlarga ish haqining 80 foizi miqdorida;
    - umumiy ish staji 5 yilgacha bolgan xodimlarga ish haqining 60 foizi miqdorida.
    2002 yil 8 maydagi 1136-sonli nizomning 28-bandiga muvofiq yuqoridagi 1 va 2-xodimlardan tashqari qolgan xodimlarga kasallik nafaqasi quyidagi miqdorlarda tolanadi:
    - umumiy ish staji 8 yil va undan ortiq bolgan xodimlarga hamda 21 yoshga yetmagan chin yetimlarga ish haqining 80 foizi miqdorida;
    - umumiy ish staji 8 yilgacha bolgan xodimlarga ish haqining 60 foizi miqdorida.
    Prezidentning 2020 yil 19 martdagi PF-5969-sonli farmonga kora:
    - koronavirus infeksiyasi bilan zararlanishi yoki zararlangan deb gumon qilinishi munosabati bilan karantinga joylashtirilgan ota-onalar (ular ornini bosuvchi shaxslar, vasiylar, homiylar), shuningdek, ularning 14 yoshgacha bolgan bolasini parvarish qilayotgan shaxslarga kasallik nafaqasi ortacha oylik ish haqining 100 foizi miqdorida tolanadi.

  • Xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganida, qaysi holatlarda unga ishdan boshash nafaqasi tolanishi kerak?

    - Mehnat kodeksining 109-moddasiga asosan mehnat shartnomasi quyidagi asoslar boyicha bekor qilinganida, xodimga ortacha oylik ish haqidan kam bolmagan miqdorda ishdan boshatish nafaqasi tolanadi:
    - texnologiyadagi, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi ozgarishlar, xodimlar soni (shtati) yoki ish xususiyatining ozgarishiga olib kelgan ishlar hajmining qisqarganligi yoxud korxonaning tugatilganligi sababli bekor qilinganda (MK 100-modda ikkinchi qism 1-band);
    - xodimning malakasi yetarli bolmaganligi yoki sogligi holatiga kora bajarayotgan ishiga noloyiq bolib qolishi sababli bekor qilinganida (MK 100-modda ikkinchi qism 2-band);
    - orindoshlik asosida ishlamaydigan boshqa xodimning ishga qabul qilinishi munosabati bilan, shuningdek mehnat shartlariga kora orindoshlik ishi cheklanishi sababli orindosh xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganda (MK 100-modda ikkinchi qism 5-band);
    - korxona rahbari, uning orinbosarlari, bosh buxgalter bilan, korxonada bosh buxgalter lavozimi bolmagan taqdirda esa, bosh buxgalter vazifasini amalga oshiruvchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi mulkdorning almashishi sababli bekor qilinganda (MK 100-modda ikkinchi qism 6-band);
    - xodimning pensiya yoshiga tolganligi, qonunchilikka muvofiq yoshga doir davlat pensiyasini olish huquqi mavjud bolganligi holatida bekor qilinganda (MK 100-modda ikkinchi qism 7-band);
    - xodim harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganligi munosabati bilan bekor qilinganda (MK 106-modda 1-band);
    - shu ishni ilgari bajarib kelgan xodim ishga tiklangan taqdirda, shuningdek Oliy Majlisining deputati va Senatida doimiy ishlovchi Senat azosi avvalgi lavozimiga (ishiga) qaytganligi sababli shu lavozimlarda ishlovchi xodim bilan bekor qilinganda (MK 106-modda 2-band);
    - ishga qabul qilish yuzasidan belgilangan qoidalar buzilganligi munosabati bilan bekor qilinganida (MK 106-modda 4-bandga asosan).
    - Mana shu yerda oxirgi holatga etibor beraylik: agar ishga qabul qilish yuzasidan belgilangan qoidalar xodimning aybi bilan buzilgan bolsa, nafaqa tolanmaydi. Xodimning aybi deganda, misol uchun sudning muayyan lavozimni egallash yoki muayyan faoliyat turi bilan shugullanish huquqidan mahrum etish haqidagi hukmini yashirgan bolsa, yoki soxta hujjatlar taqdim etishi kabi hollarni tushunamiz.

  • Budjet tashkilotimizda 1 va 2 guruh nogironligi bolgan xodimlar bor. Ularning 30 kalendar kundan iborat yillik uzaytirilgan tatillarini ham PF-35ga kora 5 ish kuniga qisqartiramizmi?

    Yoq, qisqartirmaysiz. Mehnat kodeksining 135-moddasi birinchi qismiga muvofiq ishlayotgan 1 va 2 guruh nogironlariga 30 kalendar kundan iborat yillik uzaytirilgan asosiy tatil beriladi.
    Ozbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda Moliya vazirligining 2018-yil 28-fevraldagi 8-q/q, 47-son qaroriga ilova Yillik mehnat tatili vaqtida saqlanib qolinadigan ortacha ish haqi miqdorini aniqlash tartibi togrisida gi 2985-sonli Yoriqnomaning 2-bandiga kora, ushbu Yoriqnomaning talablari ijtimoiy tatillarga (homiladorlik va tugish, bolalarni parvarishlash, oqish bilan bogliq va ijodiy tatillarga), shuningdek Ozbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 135-moddasi birinchi qismiga muvofiq belgilanadigan yillik uzaytiriladigan asosiy tatillarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
    Xulosa qiladigan bolsak, 1 va 2 guruh nogironlariga 30 kalendar kundan iborat yillik uzaytirilgan asosiy tatil qisqartirilmaydi, toliq holda taqdim qilinadi.

  • Nogiron shaxslarni ishga olganlarga davlat qoshimcha pul tolaydimi?

    Siz aytgan imtiyoz mavjud va bu nogironligi bor shaxslarni ishga olgan, ularning bandligini taminlagan korxona va tashkilotlarga qollaniladi.
    prezident 2021 yil 21 dekabrda nogironligi bolgan shaxslarni har tomonlama qollab-quvvatlash, ularning bandligiga komaklashish hamda ijtimoiy faolligini yanada oshirishga oid qoshimcha chora-tadbirlar togrisida pq-57-sonli qarorini qabul qilgan.
    mazkur qarorning 1-bandiga muvofiq 2022 yil 1 yanvardan boshlab nogironligi bor shaxslarni ishga qabul qilgan korxonalarga har bir xodim uchun har oyda bhmning 1,5 baravari miqdorida subsidiya tolanishi belgilangan.
    qarorga kora etibor bering:
    - ushbu subsidiya nogironligi bor shaxs ishga qabul qilingandan boshlab 6 oy davomida tolanadi;
    - subsidiya berish uchun nogironligi bor shaxsni ishga qabul qilish haqidagi yagona milliy mehnat tizimida royxatdan otkazilgan mehnat shartnomasi asos hisoblanadi;
    - mazkur imtiyoz budjet tashkilotlari, davlat korxonalari, ustav jamgarmasi (kapitali)da davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bolgan yuridik shaxslardan tashqari boshqa barcha ish beruvchilarga tegishli;
    - hamda bu tolovlar bandlikka komaklashish davlat jamgarmasi mablaglari hisobidan amalga oshiriladi.
    bazaviy hisoblash miqdori 300.000 somligini etiborga olsak, uning 1,5 baravari 450.000 som boladi. demak, masalan tadbirkor 10 ta nogironligi bor shaxslarni ishga olsa, davlat unga 1 oyda 4.500.000 som, 6 oyda esa 27.000.000 som subsidiya tolaydi.

  • Qo'shimcha dam olishlar hisobiga tatillar muddatini qanday togri hisoblash kerak?

    2022-yil 23-dekabrdagi ozbekiston respublikasi prezidentining PF-270-sonli 2023-yilda rasmiy sanalarni nishonlash davrida qoshimcha ishlanmaydigan kunlarni belgilash va dam olish kunlarini kochirish togrisidagi farmon bilan qo'shimcha dam olish kunlari belgilandi. dam olishlar tatillar muddatiga qanday tasir qiladi?
    Mehnat kodeksi 139-moddasiga kora, tatillarning muddati 6 kunlik ish haftasi yuzasidan kalendar boyicha ish kunlari bilan hisoblab chiqariladi.
    E'tibor bering 6 kunlik ish haftasi yuzasidan kalendar boyicha ish kunlari bilan deyilmoqda.
    Tatil davriga togri kelib qolgan va ushbu kodeksning 131-moddasiga muvofiq ishlanmaydigan kunlar (9 ta ishlanmaydigan bayram kunlari) deb hisoblanadigan bayram kunlari tatil muddatini belgilashda hisobga olinmaydi.
    Ozbekiston respublikasi bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda moliya vazirligining 2018-yil 28-fevraldagi 8-q/q, 47-son qaroriga ilova yillik mehnat tatili vaqtida saqlanib qolinadigan ortacha ish haqi miqdorini aniqlash tartibi togrisida gi 2985-sonli yoriqnomaning (https://lex.uz/docs/-3590278) 16-bandiga kora, tatil kunlarini hisob-kitob qilishda mehnat tatili davriga togri keladigan dam olish (yakshanba) ish kuni bolmagan bayram kunlari (131-moddasiga muvofiq ishlanmaydigan 9ta bayram kunlari) qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan qoshimcha ishlanmaydigan kunlar hisobga olinmaydi.
    Demak, qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan qoshimcha ishlanmaydigan kunlar tatil kunlarini hisob-kitob qilishda hisobga olinmaydi ya'ni ta'til kunlariga qoshilmaydi.
    6 kunlik ish haftasida ishlaydigan xodimlar uchun 2022-yilgi 31-dekabr ham qoshimcha dam olish kuni. asos: ozbekiston respublikasi prezidentining 2021-yil 20-dekabrdagi 2022-yilda rasmiy sanalarni nishonlash davrida qoshimcha ishlanmaydigan kunlarni belgilash va dam olish kunlarini kochirish togrisidagi PF-35-son farmoni.
    31-dekabr 5 kunlik ish haftasida ishlaydigan xodimlar uchun kalendar dam olish kuni.
    Misol, 5 kunlik xodim 2022-yil 30-dekabrdan 15 ish kuniga tatilga chiqsa, uning ishga chiqish sanasi 18-yanvar boladi (1, 2, 8, 15 yanvar tatillar muddatiga kirmaydi).
    6 kunlik xodim 2022-yil 30-dekabrdan 15 ish kuniga tatilga chiqsa, uning ishga chiqish sanasi 20-yanvar boladi, chunki 6 kunliklar uchun 31-dekabr va 2, 3-yanvar qo'shimcha dam olish kuni (31-dekabr, 1, 2, 3, 8, 15 yanvar tatillar muddatiga kirmaydi).

  • Ishlayotgan xodimga 8 yil davomida berilmagan mehnat tatili orniga pul tolasak boladimi?

    Mehnat kodeksining 151-moddasidagi quyidagi qoidalarga etibor qaratamiz:
    Mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimga foydalanilmagan barcha yillik asosiy va qoshimcha tatillar uchun pullik kompensatsiya tolanadi.
    Xodimlarga ish davrida, ularning xohishiga kora, yillik tatilning ushbu kodeksning 134-moddasida belgilangan eng oz muddatidan (on besh ish kunidan) ortiqcha qismi uchun pullik kompensatsiya tolanishi mumkin.
    Demak, agar xodim ishdan boshaydigan bolsa, unga otgan davr uchun berilishi kerak bolgan, biroq turli sabablarga kora berilmagan yillik asosiy va qoshimcha tatil uchun kompensatsiya pullari shak-shubhasiz tolab beriladi.
    Endi, xodim ishlab turgan vaqtda foydalanilmagan tatil uchun kompensatsiya tolash masalasiga kelsak: bu masalada yuqoridagi ikkinchi qoidaga rioya qilamiz. yani, xodim ishlab turgan vaqtda foydalanilmagan yillik tatilning mk 134-moddasida korsatilgan 15 ish kunidan ortiqcha qismi uchun pullik kompensatsiya olish mumkin.

  • Orta maxsus malumotli oqituvchilar bilan tuzilgan mehneat shartnomasi bekor qitlinadimi?

    Ozbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2019 yil 30 iyuldagi 14/1-4141-sonli raqam bilan tasdiqlangan umumtalim maktablarida faoliyat yuritayotgan orta maxsus malumotli kadrlar ornini bosqichma-bosqich oliy malumotli pedagog kadrlar bilan toldirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar dasturida orta maxsus malumotli oqituvchilarni oliy talim muassasalarining kunduzgi, kechki va sirtqi yonalishlarida oqishga yonaltirish, 2030 yildan boshlab umumtalim maktablarida faqat oliy malumotli pedagoglar faoliyat yuritishiga erishish kozda tutilgan.
    Mazkur dastur asosida orta maxsus malumotli (diplomida oqituvchi mutaxassisligi qayd qilingan) oqituvchilar 2025 yilgacha umumtalim maktablarining boshlangich sinflarida dars berish imkoniyatiga ega.
    Biroq orta maxsus malumotli pensiya yoshidagi oqituvchilar hamda nomutaxassislar bilan tuzilgan mehnat shartnomalari qonunchilikda belgilangan

TASHKILIY MASALARGA OID

YOPISH